BIBLIOTEKA NAUCZYCIELA MATEMATYKI: Matematyka jest super – no a niby dlaczego miałoby być jakkolwiek inaczej

Od opublikowania ostatniej recenzji minęło sporo czasu, więc nie będę się tłumaczył, tylko lecimy z kolejną, zgoda? Uznajmy, że w ten sposób będzie lepiej dla każdego.

Książka, której dziś proponuję się bliżej przyjrzeć, to dokładnie ta w której mamy zawartych 101 pomysłów na ciekawą matematykę. Ba! To 101 faktów o których koniecznie trzeba wiedzieć! Dlaczego? Zaraz wszystko wyjaśnię. Dodam, że obecnie widząc to co się dzieję z systemem edukacji (nie tylko) matematycznej, to wierzę, że może to być jakiś pomysł na to, aby na bazie tego co oferuje ta książka, urozmaicać matematyczne zajęcia, a być może nawet wspólnie tworzyć różnego rodzaju konkursy i matematyczne inicjatywy mające na celu popularyzację tego co wydaje się być nieznane, bo szkoła zbyt często oferuje coś co nie do końca przekonuje dzieci do tego, aby odkrywać matematykę i zachwycać się nią! Spróbujmy zatem przyjrzeć się temu co może być dobrym pomysłem, aby ułatwiać dzieciom wchodzenie w matematykę jakiej nie znają i rzadko kiedy mają możliwość poznawać czy wręcz doświadczać.

Na warsztat pójdzie zatem dziś książka popularno-naukowa, która pokazuje to, że nasza matematyka tak naprawdę jest dużo szersza i ciekawsza aniżeli ta wyłącznie nauczana w ramach nauki szkolnej. Zerknijmy zatem na książkę, która wprost twierdzi, że matma jest super i tutaj nie da się temu łatwo zaprzeczyć. Czemu? O tym poniżej. Zaczynajmy!

Książka, którą sobie omówimy zawiera 128 stron, więc jest raczej średniej wielkości (czy raczej grubości). Warto podkreślić, że strony są wydrukowane na papierze kredowym, a jednocześnie wszystkie są kolorowe i przede wszystkim ładnie ilustrowane. Do tego mamy twardą oprawę, więc książka będzie mogła przetrwać w dobrym stanie przez wiele lat. Przy okazji format książki to 20x27 cm, więc jest dość podobna do tego jak wyglądają standardowe podręczniki do matematyki.

Jaką ma strukturę nasza recenzowana książka? Otóż pozycja ta składa się ze wstępu, następnie mamy podane 101 niezwykłych faktów dotyczących matematyki, a na końcu mamy jeszcze słowniczek (2 strony) oraz indeks (1 strona).

Tytuł książki nieco zadziwia a jednocześnie rzuca się bardzo mocno w oczy, bo jest nim MATEMATYKA JEST SUPER! – 101 faktów, o których trzeba wiedzieć. Autorem jest Thomas Canavan, a wydana została przez wydawnictwo JEDNOŚĆ. Moja wersja (edycja) pochodzi z roku 2018 i jest przekładem z angielskiej wersji, której tytuł również wskazuje na to, że ta matma to coś więcej niż suche i nudne rachunki: Maths is awesome! 101 incredible things every kid should know. Inaczej mówiąc, każde dziecko powinno znać owe niesamowite rzeczy związane z matematyką. Przy okazji można dodać, że okładka wygląda dość ładnie i może przyciągnąć wzrok w gąszczu tysięcy innych pozycji.

Wstęp to nieco więcej niż połowa strony, ale w telegraficznym skrócie mówi o tym, że matematyka jest wszędzie i tak naprawdę nie da się od niej uciec. Owszem, można ją nie dostrzegać czy wręcz ignorować, ale ona nas i tak stale otacza. W tej książce znajdziemy ponad 100 zdumiewających faktów z zakresu matematyki obecnej we wszelkiego rodzaju miejscach i dziedzinach – od podróży w czasie po drukarki 3D, od tańca po przestrzeń kosmiczną, od egipskich piramid po Mona Lisę. To obiecuje nam wstęp, więc warto zajrzeć do dalszych części i przekonać się o tym, co takiego znajdziemy na kolejnych stronach.

Po lewej strony u góry na każdej stronie mamy duży nagłówek dotyczący danego faktu, które są kolejno ponumerowane – od 1 do 101. Na mniejszej liczbie stron znajdziemy dużo mniejszy nagłówek widniejący po prawej (nieparzystej) stronie, który ma nieco mniej do zaproponowania, ale również jest on ciekawy. Na obu stronach (po rozłożeniu ładnie się ze sobą komponują) znajduje się od 4 do 6 krótkich wpisów, które omawiają to w jaki sposób matematyka może nas oczarować i jednocześnie gdzie możemy ją odnajdywać. Przy okazji jest dużo kolorowych obrazków i zdjęć, które dobrze wpasowują się w układ strony. Ważne dla mnie jest to, że strony nie wydają się być przeładowane ani zdjęciami ani elementami graficznymi, pomimo tego, że są dość kolorowe. Nie ma w nich zawartych wielu treści, bowiem przeczytanie obu stron zajmuje zazwyczaj od 3 do 7 minut – oczywiście w zależności od szybkości czytania. Zalecam niezbyt szybkie rozkoszowanie się tymi faktami, tak aby mieć możliwość lepszego ich zrozumienia jak też docenienia. Bardzo wartościowe będzie także robienie sobie notatek dotyczących tego co przeczytamy i co nas szczególnie zaciekawi. Dobrym pomysłem może być czytanie powiedzmy 5-7 faktów tygodniowo oraz zapisywanie sobie przemyśleń jak też pytań z nimi związanych. Dzięki temu łatwiej będzie później poszerzać wiedzę z nimi związaną. To takie moje zalecenie, aby jeszcze więcej wycisnąć z lektury tej pozycji.

Dziedziny, które w tej książce opisuje matematyka oraz przede wszystkim związek z nimi są bardzo różne: począwszy od tradycyjnej matematyki, przechodząc przez fizykę, chemię, geografię, inżynierię czy też informatykę, kryptografię a nawet muzykę czy też film. Tu jest tyle ciekawostek, że naprawdę jest w czym wybierać. Przy czym ważne jest to, że język jakim jest napisana ta pozycja jest bardzo przystępny, a ponadto przekaz sprawia wrażenie, że razem z autorem poszukujemy odpowiedzi oraz wspólnie nie możemy się nadziwić jakimi niezwykłymi ciekawostkami się z nami dzieli.

Pod koniec mamy wspomniany wcześniej słowniczek, który mieści się na dwóch stronach. Jest to około 60 niezbyt intuicyjnych pojęć, których znaczenie warto znać i rozumieć co się kryje pod każdym z nich. Ich lista zaczyna się od hasła „bajt”, a kończy na czymś co kojarzy się dość mocno ze szkołą średnią – „wzrost wykładniczy”. Natomiast ostatnia strona to indeks w którym znajdziemy najważniejsze hasła wraz ze stronami na których możemy o nich poczytać. Są one pogrupowane w trzech kolumnach, od A do Z i razem jest ich około setki.

Dla kogo może być przeznaczona ta książka? Myślę, że spokojnie dla każdego dziecka, które jest ciekawe świata. Tutaj szacuję, że dolna granica wieku to powiedzmy 3 klasa (9-lat), a górna to mniej więcej 7-8 klasa, bo później zapewne młodzież oczekuje bardziej zaawansowanej formy matematycznych zagadek, ciekawostek czy też faktów. Tak czy inaczej jeśli ktoś dopiero zaczyna przygodę z matematyką i nie potrzebuje jakichś bardziej skomplikowanych treści, to ta pozycja z pewnością jest godna rozważenia. Może to być nagroda za udział w konkursach matematycznych bądź też jako wyróżnienie dla uczniów, którzy przejawiają chęć poznawania matematyki w ujęciu pozaszkolnym. Jeśli ma być czytana samodzielnie to idealnie byłoby ją polecić dziecku w wieku około 11-12 lat, ale to wszystko w zależności od tego na ile jest ono w stanie rozumieć treści, które czyta jak też potrzebuje wsparcia dorosłego, który z kolei pomoże mu w głębszym wyjaśnieniu jak też zrozumieniu niektórych pojęć czy też zagadnień.

Na koniec pozwólcie, że wypiszę kilka faktów, które potem mają swój opis na kolejnych dwóch stronach (po rozłożeniu widać dość sporo tego o czym mowa, bo dodatkowo jest to wszystko elegancko ozdobione zdjęciami i ilustracjami). Dzięki temu będzie można odrobinę poczuć, co takiego oferuje owa pozycja. Oto kilka z nich (wybrane losowo), tak aby oddać ich różnorodność:

Fakt 10: Cyfry arabskie stosowane są wszędzie

Fakt 14: Czasami "111" oznacza "7"

Fakt 16: Jedna trzecia wszystkich liczb zaczyna się od "1"

Fakt 20: Matematyka jest instynktowna

Fakt 29: Rozgwiazda ma pięć osi symetrii

Fakt 36: Istnieje jednostka czasu zwana Jiffy

Fakt 56: Pszczoły przechowują miód w sześciokątach

Fakt 62: Liczby pierwsze pomagają zwierzętom w przetrwaniu

Fakt 99: Nawet specjaliści spodziewają się błędów

Po zerknięciu na powyższe wybrane fakty, ktoś mógłby teraz powiedzieć, że to jest książka dla specjalistów. Otóż nie! To jest książka w zasadzie dla każdego, kto chce dowiedzieć się czegoś więcej, a jednocześnie mieć możliwość wybierania tego w czym będzie chciał dalej poszukiwać. To są takie ciekawostki, że pojawia się pytanie, które z nich potem dany uczeń (czy też dziecko) będzie chciał głębiej poznawać.

Pozwolę sobie na koniec podzielić się cytatem dotyczący tej książki:

„Autor podręcznika skupił się na tym, by pokazać Czytelnikowi, że cały świat opiera się właśnie na matematyce. Książka objaśnia, że zarówno komputery, jak i statki czy samoloty, mogą poprawnie funkcjonować dzięki matematyce. Matematyka towarzyszy człowiekowi w wielu dziedzinach życia, dlatego naprawdę warto ją znać. Podręcznik uświadamia, że bez matematyki trudno byłoby nam nawet ugotować obiad, a także tańczyć! Książka "Matematyka jest super!" to pozycja obowiązkowa dla każdego ucznia…”

Z kolei na tylnej okładce mamy w ramce informacyjnej taki oto opis:

„W tej książce znajdziesz 101 faktów, które powinien znać każdy człowiek. Wszystkie przydadzą ci się w szkole i w życiu, a niektóre na pewno cię zaskoczą! Zagadnienia związane z różnymi działami matematyki zostały tu ciekawie wyjaśnione. I co ważne – w sposób zrozumiały dla młodych ludzi”.

Myślę, że ów opis dość dobrze oddaje to czego możemy się spodziewać po tej książce. Przy okazji sprawdziłem jaka jest obecnie cena tej pozycji. Otóż okazuje się, że mówiąc językiem prostej matematycznej relacji, jej cena to koszt nie większy niż około 8-10 groszy za każdą stronę. Na ten moment jest dość trudna do zdobycia, ale na pewno warta swojej ceny, biorąc pod uwagę to w jak ciekawy sposób zachęca do przyjrzenia się matematyce przez pryzmat różnych dziedzin oraz zjawisk. Wierzę, że to jeden z dobrych sposobów ku temu, aby pomagać dzieciom poznawać matematykę od tej bardziej przyjaznej strony.